چطور گواهینامه ایزو معتبر را تشخیص دهیم؟

استانداردهای ایزو که توسط سازمان ISO، با همکاری و مشارکت سایر سازمان های ملی استاندارد در سراسر جهان تدوین شده اند، در سطح بین المللی شناخته شده و مورد توافق هستند و بهترین روش برای انجام یک فعالیت خاص را توصیف میکنند و صنایع مختلف زیادی را پوشش میدهند. وقتی شرکتی ادعا میکند که گواهینامه ایزو دارد، منطقی است که بپرسیم: آیا این گواهینامه معتبر است یا خیر؟

برای کاربران، کاملاً ضروری است که بفهمند آیا گواهینامه ایزو دریافتی واقعی است یا جعلی، به خصوص اگر برای شرکت در مناقصه یا پروژه، انتخاب تأمین کننده کلیدی، رعایت مقررات قراردادی و غیره استفاده شود. همه گواهینامه های ایزو یکسان نیستند و متأسفانه برخی از آنها توسط نهادهایی صادر می شوند که اعتبارنامه مناسبی ندارند؛ چه مشتری، شریک یا ممیز بالقوه باشید، تأیید اعتبار گواهینامه ISO به اطمینان از مطابقت شرکت با استانداردهای شناخته شده کمک میکند.

گواهینامه های ایزو بدون اعتبار

هنگامی که کاربر یک گواهینامه سعی در اعتبارسنجی آن از یک سازمان دارد، ممکن است متوجه شود که گواهینامه دریافتی لوگوی نهاد صدور گواهینامه (CB) و یا نهاد اعتباربخشی (AB) را ندارد؛ اگر گواهینامه ایزو لوگوی AB را نداشته باشد، گواهینامه بدون اعتبار محسوب میشود. یک گواهینامه بدون اعتبار، حتی اگر از نظر قانونی معتبر تلقی شود، بخشی از سیستم بین المللی نخواهد بود و آژانس صدور گواهینامه تحت هیچ نظارت موجودی نیست. گواهینامه ایزو بدون اعتبار، گواهینامه ای است که توسط یک نهاد صدور گواهینامه بدون اعتبار صادر می شود؛ بنابراین، اگر مشکلی در صدور گواهینامه پیش بیاید، هیچ مرجع بالاتری برای رسیدگی به مشکلات وجود ندارد.

در نهایت، از آنجایی که یک گواهینامه غیرمعتبر، تحت نظارت نیست، این احتمال وجود دارد که آنها آنچه را که وعده داده شده، ارائه ندهند، همچنین ممکن است مطابق با الزامات صنعت عمل نکنند یا ملاحظات بررسی و آزمایش مورد نیاز استاندارد و فرآیندها را رعایت نکنند.

اهمیت تأیید اعتبار گواهینامه ISO

شرکت ها و سازمان هایی که استانداردهای خاص مدیریت کیفیت را رعایت میکنند، می توانند از سازمان بین المللی استانداردسازی یا ISO گواهینامه دریافت کنند. این یک تأیید رسمی توسط یک نهاد تأیید شده است که شرکت شما مجموعه ای از استانداردها و دستورالعمل های سختگیرانه را برای تضمین کیفیت در تمام جنبه های کار پیاده سازی کرده و طبق آن کار میکند. اگر در حال بررسی تجارت با یک شرکت هستید، اما ابتدا میخواهید مطمئن شوید که آنها دارای گواهینامه ISO هستند، میتوانید خودتان این موضوع را تأیید کنید. شرکتی که بدون نشان دادن گواهینامه یا ارائه گواهینامه از یک نهاد غیرمجاز، ادعای «مطابق بودن با استاندارد ISO» را دارد، ممکن است ممیزی رسمی و مستقلی را پشت سر نگذاشته باشد؛ فقط گواهینامه معتبر میتواند انطباق کامل با استاندارد ایزو را تأیید کند.

با وجود گواهینامه های ایزو بسیار متنوع، تعیین اعتبار هر گواهینامه میتواند دشوار باشد؛ از طرفی امروزه، هر نوع گواهینامه ای به راحتی قابل جعل است و گواهینامه های ایزو نیز از این قاعده مستثنی نیستند و توانایی تشخیص اصالت گواهینامه ISO بسیار دشوار شده است. با این حال، اگر به نکات کلیدی که در ادامه مورد بحث قرار میدهیم پایبند باشید و رویه های بررسی دقیق را در هر مورد انجام دهید، میتوانید مطمئن باشید که گواهینامه معتبر است.

چطور گواهینامه ایزو معتبر را تشخیص دهیم؟

شرکتی که ادعای در اختیار داشتن گواهینامه ایزو دارد، باید بتواند اسناد رسمی را برای اثبات این وضعیت ارائه دهد، اما شما همچنین میتوانید با درخواست تأیید مستقیم از سازمان مرجع صادرکننده گواهینامه، این ادعا را تأیید کنید. در ادامه نحوه بررسی اعتبار گواهینامه ایزو آورده شده است:

1- درخواست یک کپی از گواهینامه

با درخواست یک کپی دیجیتال یا فیزیکی از گواهینامه ایزو شرکت شروع کنید، از مدیران شرکت بخواهید مدارکی را که از ثبت کننده مرجع صدور گواهینامه دریافت کرده اند و ثابت میکنند که شرکت دارای گواهینامه است، به شما نشان دهند. این شامل اطلاعات ضروری مانند موارد زیر خواهد بود:

• نام شرکت دارای گواهینامه

• دامنه گواهینامه (مثلاً "ارائه خدمات فناوری اطلاعات")

• استانداردهای مورد تایید (مثلاً ایزو 9001)

• شماره گواهینامه

• تاریخ صدور و انقضا

• نام مرجع صدور گواهینامه یا نهاد اعتبار بخشی

با استفاده از این داده ها، اکنون میتوانید تحقیق و تجزیه و تحلیل مستقلی انجام دهید تا مطمئن شوند که گواهینامه، یک گواهینامه معتبر و به روز است که توسط یک نهاد صدور گواهینامه معتبر صادر شده است، به طوری که یک گواهینامه شناخته شده بین المللی باشد. به عنوان مثال استاندارد مورد نظر را شناسایی کنید و مشخص کنید که آیا آن استاندارد، استاندارد مرتبط مورد نیاز برای رسیدگی به نگرانی یا ملاحظه تجاری شما است یا خیر.

2- تایید مستقیم گواهینامه ایزو

تأیید مستقیم گواهینامه توسط مرجع صدور گواهینامه بهترین روش است، برای اینکار با شرکت مرجع ذکر شده در گواهی تماس بگیرید، از او بخواهید لیست گواهینامه های خود را بررسی کند و برای شما تأیید کند که شرکت مورد نظر شما در لیست گواهینامه های فعلی او قرار دارد. همچنین وب سایت برخی از مراجع صدور گواهینامه، فهرستی از مشتریان گواهی شده خود را نگهداری میکنند و کاربران بتوانند اطلاعات گواهینامه و وضعیت گواهینامه ایزو را از طریق این فهرست تأیید کنند.

3- مرجع صدور گواهینامه را بررسی کنید.

مطمئن شوید که گواهینامه توسط یک مرجع صدور گواهینامه معتبر شناخته شده بین المللی دارای گواهینامه ISO/IEC 17021 صادر شده است؛ اگر مرجع صدور گواهینامه معتبر است، مهر یا نشان آن نیز باید وجود داشته باشد. برای اکثر کشورها، می توانید بررسی کنید که آیا مرجع توسط یکی از اعضای انجمن بین المللی اعتباربخشی (IAF) معتبر یا ASCB شناخته شده است یا خیر. حتی اگر یک گواهینامه رسمی به نظر برسد، نهاد صدور گواهینامه باید معتبر باشد. برای بررسی:

• از پایگاه داده IAF برای تأیید اعتبار گواهینامه های جهانی استفاده کنید.

• در مورد نهاد صدور گواهینامه جستجو کنید تا ببینید آیا رسماً به رسمیت شناخته شده است یا خیر.

• اگر نهاد صدور گواهینامه در فهرست نباشد یا اعتبار شناخته شده ای نداشته باشد، ممکن است گواهینامه ایزو شرکت معتبر نباشد.

4- دامنه و تاریخ گواهینامه ایزو را بررسی کنید.

مکان و حوزه های تجاری که در دامنه گواهینامه قرار دارند را شناسایی کنید و مشخص کنید که خدمات یا محصولات خاصی را که شرکت ارائه میدهد، پوشش می دهد. گواهینامه های ایزو معمولاً به مدت سه سال اعتبار دارند و ممیزی های نظارتی سالانه دارند، اگر تاریخ انقضای گواهینامه گذشته باشد، دیگر معتبر نیست. اگر در اواسط دوره اعتبار گواهینامه هستید، مطمئن شوید که ممیزی های نظارتی با موفقیت انجام شده و گواهینامه لغو یا تعلیق نشده است.

آیا میتوان گواهینامه ISO را به صورت آنلاین تأیید کرد؟

برای تعیین اینکه آیا مرجع صدور گواهینامه، مرجعی معتبر است یا خیر، کاربر میتواند به صورت آنلاین آن را تأیید کند. برای انجام تأیید گواهینامه ایزو به صورت آنلاین، می توانید به مرجع صدور گواهینامه ملی در کشور مراجعه کنند یا از وب سایت انجمن بین المللی اعتباربخشی (IAF) بازدید کرده و جستجوی مرجع صدور گواهینامه را انجام دهند. IAF در حال حاضر داده‌ها را از ۱۳۶۲ مرجع صدور گواهینامه جمع آوری میکند که به کاربران امکان میدهد اعتبار AB و CB را به راحتی شناسایی کنند.

توجه داشته باشید که اعتباربخشی اجباری و یا الزامی نیست و عدم اعتباربخشی لزوماً به معنای عدم اعتبار مرجع صدور گواهینامه نیست؛ با این حال، یکی از مزایای فراوان یک مرجع صدور گواهینامه معتبر این است که آنها مورد تایید IAF بوده و مشمول تأیید مستقل صلاحیت شرکت هستند. به منظور جلوگیری از تکثیر گواهینامه های جعلی، انجمن بین المللی اعتباربخشی اخیراً یک پایگاه داده جهانی برای تأیید گواهینامه های سیستم مدیریت معتبر به نام IAF CertSearch منتشر کرده است، با IAF CertSearch، کاربران می توانند گواهینامه ها را با اطمینان تأیید کنند، نه تنها با دانستن اینکه یک گواهینامه معتبر است، بلکه اعتبار مرجع صدور گواهینامه و امضاکننده را نیز تأیید میکنند.

تأیید گواهینامه ایزو یک فرآیند ساده اما ضروری است؛ فرض نکنید که یک گواهینامه فقط به دلیل حرفه‌ای به نظر رسیدن، معتبر است. صرف چند دقیقه برای تأیید جزئیات می تواند به شما در جلوگیری از خطرات، تضمین اعتبار و تصمیم گیری آگاهانه هنگام کار با سایر مشاغل کمک کند. البته ما در این مقاله فقط اصول اولیه در مورد اعتبار گواهینامه ایزو را پوشش دادیم، بنابراین اگر سوالات بیشتری در مورد اعتبار گواهینامه ایزو دارید یا علاقه مند به اخذ گواهینامه ایزو برای شرکت خود هستید، میتوانید با کارشناسان ما تماس بگیرید.