گواهینامه ایزو 14001
زمانی که شما در حال توسعه و یا رسمی کردن سیستم مدیریت زیست محیطی خود هستید اخذ گواهینامه ایزو ISO 14001 عملکرد محیطی را بهبود می بخشد. استانداردایزو 14001 می تواند بیش از الزامات عملکرد سازمانی و توانایی برای برآوردن نیازهای تامین کننده را ارائه دهد. ایزو 14001 یکی از محبوبترین استانداردهای جهان در زمینه مدیریت محیط زیست که به تازگی مورد بازنگری قرار گرفت و طی این بازنگری نکات کلیدی متناسب با استفاده های آتی از این استاندارد ارتقا یافت.
اخذ گواهینامه ایزو 14001 به کسب و کارها با هر اندازه در تمام بخش ها کمک می کند تا عملیات روزانه خود را به طور پایدار تر انجام دهند. ثبات در نهایت می تواند پول را حفظ کند، شهرت نام تجاری را بهبود بخشد، کارمندان را درگیر کند و ایجاد انعطاف پذیری در برابر عدم اطمینان و همچنین توانایی اینکه به سرعت با تغییرات انطباق پیدا کند.
گواهینامه ایزو 14001 چه راهکارهایی ارائه می دهد؟
چگونگی در نظر گرفتن جنبه های مختلف کسب و کار شما، ذخیره سازی، توزیع، توسعه محصول، تولید و غیره به طوری که تاثیر آن بر محیط زیست را کاهش می دهد. علاوه بر این استاندارد ایزو 14001 راهنمایی هایی در مورد چگونگی در نظر گرفتن چندین جنبه از تدارکات، ذخیره سازی، توزیع، توسعه محصول، تولید و غیره را ارائه می دهد تا تاثیرات منفی آن بر محیط زیست را کاهش دهد.
همچنین با اخذ گواهینامه ایزو 14001 به شما اجازه داده می شود که چگونگی مدیریت پاسخ های اضطراری، انتظارات مشتری، ذینفعان و روابط خود را با جامعه خود ارزیابی کنید. بسته به اینکه چگونه سازمان شما امروزه عمل می کند ممکن است نیاز به تغییر زیادی نداشته باشد و فراتر از مستندسازی چه و چگونه انجام می دهید. دریافت گواهینامه ایزو 14001 ممکن است معنی تعدادی از تغییرات را داشته باشد که می توان به واسطه آن ها کسب و کار موثرتری داشته باشید. با دریافت این گواهینامه ایزو هزینه ها و ضایعات کاهش می یابد و به همین واسطه به سهامداران اطمینان خاطر بیشتری خواهد داد.
نکاتی برای پیاده سازی ایزو 14001 پیش از اخذ گواهینامه
- متعهد شدن و حمایت از مدیریت ارشد
- تعامل با کل کسب و کار با بهترین ارتباطات داخلی
- مقایسه سیستم های کیفیت موجود خود با نیازهای ISO 14001
- دریافت بازخورد مشتری و تامین کننده در مدیریت زیست محیطی جاری ( فعلی )
- برای رسیدن به بهترین نتیجه، یک تیم پیاده سازی ایجاد کنید.
- نقشه ها و نقش ها، مسئولیت ها و زمان بندی ها را به اشتراک بگذارید.
- اصول اساسی مدیریت زیست محیطی را با کسب و کار خود مطابقت دهد. ( هم راستا کند )
- انگیزه دادن به کارمندان برای مشارکت به آموزش و انگیزه
- به اشتراک گذاشتن دانش ایزو 14001 و تشویق کارمندان برای یادگیری و ممیزی داخلی
- به طور منظم و مرتب سیستم ISO 14001 خود را بررسی کنید تا مطمئن شوید که شما آن را به طور مداوم بهبود می دهید.
گواهینامه ایزو 14001 چیست؟
استاندارد ایزو 14001 که شامل مجموعه الزامات برای استاندارد مدیریت محیط زیست می باشد، یکی از استانداردهایی است که در جهان بسیار مورد استفاده قرار می گیرد و یک ابزار کسب و کار کلیدی برای سازمان هاست. در حال حاضر بیش از 300 هزار گواهی در سراسر دنیا و مطابق با این استاندارد صادر شده که نشانگر اهمیت تاثیر سازمان ها بر محیط زیست است.
گواهینامه ایزو 14001 فرایندی برای کنترل و بهبود مستمر عملکرد سازمانی است، این ابزار مدیریت سازمان را قادر می سازد تا اثرات زیست محیطی فعالیت ها، محصولات و خدمات خود را شناسایی و کنترل نمایند و به طور مداوم عملکرد محیطی خود را بهبود بخشد و یک رویکرد سیستماتیک برای تعیین و دستیابی به اهداف زیست محیطی پیاده سازی کند. استاندارد ISO 14001 برای آن دسته از جنبه های زیست محیطی شناخته شده، کنترل شده یا تحت تاثیر سازمان به کار می رود. دریافت این گواهینامه که از گواهینامه های پرکاربرد ایزو است، معیارهای عملکرد زیست محیطی را مشخص نمی کند، بلکه صرفا توسعه یک سیستم مدیریت زیست محیطی EMS را تعریف می نماید.
جدول مقایسه ایزو 14001، ایزو 45001 و ایزو 9001
این نمای کلی و ساده به شما کمک میکند تا بر اساس اهداف خود، تصمیم بگیرید که کدام گواهینامه ایزو را انتخاب کنید:
| جنبه | ایزو 14001 | ایزو 9001 | ایزو 45001 |
| تمرکز اصلی | مدیریت زیست محیطی | مدیریت کیفیت | ایمنی و بهداشت محیط کار |
| کاربرد | هر سازمان با جنبه زیست محیطی | هر سازمان با ارائه محصول/خدمت | سازمان های دارای کارگر و پیمانکار |
| هدف کلیدی | کاهش اثرات زیست محیطی | بهبود رضایت مشتری و ثبات | کاهش خطرات و محافظت از افراد |
| مزایا | پایداری، کارایی | قابلیت اطمینان، کارایی | عملیات ایمن، بهبود عملکرد OH&S |
| دامنه فعالیت | انتشار گاز گلخانه ای، ضایعات، انرژی | فرآیندها، کیفیت خروجی | خطرات، سیستم های ایمنی |
مزایای اخذ گواهینامه ایزو 14001
بسیاری از سازمان هایی که از تاثیر زیست محیطی خود بیشتر آگاه هستند، می خواهند ریسک های خود را مدیریت و کنترل کنند. با پیاده سازی سیستم مدیریت محیط زیست و اخذ گواهینامه ایزو 14001، اقدامات آن ها به رسمیت شناخته می شود. مزایای اخذ گواهینامه ایزو 14001 برای یک سازمان می تواند قابل توجه و چشمگیر باشد، سازمان هایی که ایمنی ISO 14001 EMS را پیاده سازی کرده اند از این مزایا بهره مند می شوند:
✔ افزایش تقاضا برای خدمات و محصولاتشان از طریق مزایای بازایابی
✔ کاهش هزینه ها از طریق کاهش مصرف منابع و تولید زباله
✔ بهبود عملکرد محیط زیست وارث، کاهش اثرات زیست محیطی و کنترل خطرات زیست محیطی
✔ دستیابی به تعهدات زیست محیطی و الزامات سیاست زیست محیطی
✔ ارزیابی شرایط قانونی زیست محیطی خود
✔ تعهد به مسئولیت های اجتماعی
✔ تبلیغ یک تصویر مثبت با ذینفعان، مشتریان و کارکنان و حفظ دانش محیط زیست و اطمینان از اینکه اطلاعات به طور موثری انتقال داده می شود.
الزامات استاندارد ایزو 14001
در گواهینامه ایزو 14001، 17 عنصر وجود دارد که سازمان هایی که به دنبال به رسمیت شناخته شدن خود برای EMS هستند، به آنها نیاز دارند. الزامات ISO 14001 به شرح زیر است:
1. یک سیاست زیست محیطی توسط مدیریت ارشد هر مجموعه پشتیبانی می شود.
2. شناسایی جنبه های زیست محیطی و اثرات زیست محیطی قابل توجهی که هر سازمانی می تواند ایجاد کند.
3. شناسایی نیازهای زیست محیطی در سازمان با اخذ ایزو 14001
4. توسعه اهداف و برنامه های مدیریت زیست محیطی هر سازمان.
5. تعریف منابع، نقش ها، مسئولیت ها و مقامات برای مدیریت محیط زیست در هر سازمان.
6. توسعه شایستگی، روش های آموزش و آگاهی در هر سازمان.
7. یک فرایند ارتباطی از EMS به همه ذینفعان و طرفین مورد علاقه زیست محیط در سازمان.
8. توسعه اسناد EMS به عنوان استاندارد مورد نیاز در سازمان با اخذ گواهینامه ایزو 14001
9. توسعه روش های کنترل اسناد در سازمان.
10. توسعه فرآیندهای کنترل عملیاتی در سازمان.
11. توسعه آماده سازی اضطراری و روش های پاسخ به مشکلات احتمالی و پیش آمده در سازمان.
12. توسعه روش هایی برای نظارت و اندازه گیری عملیات که می تواند تاثیر قابل توجهی بر محیط زیست داشته باشد.
13. ارزیابی روش پیروی و اجرا در سازمان
14. ارائه دستورالعمل هایی برای مدیریت شناسایی عدم انطباق، اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه.
15. توسعه یک روش مدیریت اسناد در سازمان با اخذ گواهینامه ایزو 14001
16. برنامه ریزی برای انجام ممیزی ایزو به صورت داخلی و اقدامات اصلاحی احتمالی.
17. توسعه روش های بررسی مدیریت توسط مدیر ارشد در سازمان.
نمودار بهبود در ایزو 14001 :
نحوه طراحی سیستم مدیریت زیست محیطی و عملکرد آن در یک دوره بهبود مستمر، در نمودار زیر نشان داده شده است:
سیاست زیست محیطی: یک مدیر ارشد متعهد به پیشگیری از آلودگی و بهبود مستمر می شود.
برنامه ریزی: شناسایی تعاملات زیست محیطی و جنبه های قابل توجه، شناسایی نیازهای قانونی و توسعه اهداف زیست محیطی، شناسایی اهداف و برنامه هایی برای رسیدن به آنها با اخذ گواهینامه ایزو 14001
پیاده سازی و بهره برداری: تعریف ساختار و مسئولیت ها، شناسایی و تکمیل نیازهای آموزشی، ایجاد روابط ارتباطی اسناد ESM از طریق سیاست ها، برنامه ها و رویه ها، ایجاد کنترل سند، ایجاد کنترل عملیات و پیاده سازی آمادگی اضطراری و پاسخ به آنها
چک کردن: نظارت و اندازه گیری تعامل زیست محیطی. ارزیابی انطباق ایجاد یک سیستم غیرمستقیم، سیستم اصلاحی و پیشگیرانه، نگهداری سوابق و انجام ممیزی داخلی دوره ای از EMS.
بررسی مدیریت: بررسی مدیریت ارشد درباره عملکرد محیطی، عملکرد EMS، سیاست، اولویت ها، اهداف و توصیه های بهبود یافته.
چک لیست استاندارد ایزو 14001
گام های بسیاری در زمینه توسعه و اجرای یک EMS موثر وجود دارد؛ سازمان ها ممکن است با ایجاد فهرست چک لیست بعد از اخذ ایزو 14001، مراحل مربوط به توسعه و پیاده سازی این استاندارد را داشته باشند. این چک لیست عبارت است از:
- در اولین آیتم چک لیست بعد از اخذ گواهینامه ایزو 14001 ، باید اطمینان حاصل شود که مدیریت ارشد متعهد به توسعه، پیاده سازی و مدیریت آن خواهد بود.
- منابع انسانی، مالی و فیزیکی باید شناسایی شوند، منابع موجود باید بعد از اخذ گواهینامه ایزو به این موضوع اختصاص داده شوند و مسئولیت ها باید در این مرحله تعیین و مورد توافق قرار گیرد.
- دامنه EMS سازمان ها باید تعریف شود، یعنی شناسایی محصولات، خدمات و فعالیت هایی که این استاندارد پوشش می دهد و هر چیزی که حذف شده است.
- بررسی زیست محیطی اولیه باید مطابق با استاندارد ISO / IEC 14015 مدیریت زیست محیطی - ارزیابی محیط زیست از سایت ها و سازمان ها (EASO) و HB 206 ارزیابی اولیه محیط زیست (کتاب راهنما) تکمیل شود. مقدار جزئیات مورد نیاز باید قبل از راه اندازی آن ارزیابی شود.
- فعالیت ها و رویه های مدیریت زیست محیطی فعلی باید در ISO 14001 EMS ادغام شوند. این فعالیت ها و رویه های فعلی باید در مرحله اولیه بررسی محیط زیست و تجزیه و تحلیل شکاف EMS شناسایی شود.
- سازمان ها باید برای توسعه و اجرای سیستماتیک عناصر EMS برنامه ریزی کنند. برنامه ها نیاز به الزامات اجرایی، الزامات آموزش، ممیزی داخلی و زمان برای هر گونه اقدام، زمان برای اجرای سیستم (پرونده ها برای نشان دادن پیاده سازی جمع آوری شده) و بهبود مستمر دارند. این موارد باید قبل از اخذ گواهینامه ایزو 14001 تکمیل شود.
- ایزو 14001 باید در رابطه با ISO 14004 سیستم های مدیریت محیط زیست، دستورالعمل کلی اصول، سیستم ها و تکنیک های پشتیبانی توسعه یابد. اخذ گواهینامه ایزو 14004 راهنمایی های بیشتر برای عناصر یک سیستم EMS و اجرای آن را فراهم می کند.
نتیجه
استاندارد ایزو 14001 چارچوبی ساختاریافته و شناخته شده در سطح بین المللی را برای سازمانها فراهم میکند تا مسئولیت های محیط زیستی را به شیوه ای منسجم و استراتژیک مدیریت کنند. با توجه به اینکه ملاحظات زیست محیطی در استراتژی کسب و کار، اهمیت بیشتری پیدا می کنند، استانداردهایی مانند ISO 14001 نقش مهمی در حمایت از شفافیت، پاسخگویی و تاب آوری بلندمدت ایفا میکنند.
سوالات متداول درمورد ایزو 14001
گواهینامه ایزو 14001 چیست؟
گواهینامه ایزو 14001 تأییدیه ای رسمی است مبنی بر اینکه سیستم مدیریت زیست محیطی (EMS) یک سازمان، الزامات این استاندارد را برآورده میسازد. این گواهینامه پس از انجام موفقیت آمیز ممیزی، توسط یک نهاد صدور گواهی مستقل و دارای صلاحیت صادر میشود.
دریافت گواهینامه چقدر زمان میبرد؟
مدت زمان این فرایند بسته به اندازه و پیچیدگی سازمان متغیر است، اما معمولاً بین ۳ تا ۱۲ ماه طول میکشد، عواملی همچون فرآیندهای موجود، در دسترس بودن منابع و میزان آمادگی برای ممیزی در این بازه زمانی نقش دارند.
آیا استاندارد 14001 الزامی است؟
خیر، ایزو 14001 یک استاندارد داوطلبانه است، با این حال اغلب از سوی مشتریان، نهادهای نظارتی یا در فرآیندهای تدارکات (به ویژه در بازارهای تحت نظارت یا بازارهای بین المللی) الزامی می شود.
اعتبار گواهینامه ایزو 14001 چقدر است؟
این گواهینامه معمولاً سه سال اعتبار دارد و مشروط به انجام ممیزی های مراقبتی سالانه است، سازمان ها باید در پایان هر دوره، ممیزی تمدید گواهینامه را نیز پشت سر بگذارند.
کدام سازمانها می توانند ایزو 14001 دریافت کنند؟
استاندارد 14001 در طیف گسترده ای از صنایع، از جمله تولید، ساخت وساز، انرژی، لجستیک، فناوری و خدمات به کار گرفته میشود، این استاندارد برای هر سازمانی که قصد مدیریت اثرات زیست محیطی خود را دارد، قابل اجراست.