یکی از پر تکرار ترین سوالات در زمینه تفاوت های بین دو استاندارد ایزو 9000 و ایزو 9001 می باشد؛ اگر قصد پیاده سازی استانداردهای ایزو 9000 و 9001 را دارید تا انتهای این مقاله همراه ما باشید تا به بررسی تفاوت های این دو بپردازیم.
این استاندارد ایزو جزء آخرین نسخه ها در مجموعه استانداردهاست که وظیفه اصلی آن تعیین و اساس مدیریت کیفیت است، کلیه سازمان هایی که نیاز به افزایش کیفی درون سازمانی خود دارند نیاز به پیاده سازی ایزو 9000 دارند. علاوه بر این اخذ ایزو 9000 شامل استانداردهای دیگری به منظور تسهیل نیاز مشتریان مطابق با الزامات قانونی سازمان نیز میشود. بنابراین با توجه به تعاریف گفته شده این استاندارد اساسی ترین استاندارد برای سیستم های مدیریت کیفیت محسوب می شود.
استاندارد ایزو 9000 بر اساس اصول مدیریت یا همان QMP تهیه و تدوین شده که این اصول عبارتند از:
✔ QMP1 تمرکز سازمان بر روی مشتری.
✔ QMP2 رهبری در سازمان
✔ QMP3 مشارکت افراد در سازمان
✔ QMP4 تمرکز بر رویکرد فرآیندی
✔ QMP5 تمرکز بر روی بهبود فرآیند سازمان
✔ QMP6 انجام تصمیم گیری های مورد نیاز بر مبنای شواهد
✔ QMP7 تمرکز بر مبنای ایجاد مدیریت در روابط
بهبود تجارت و افزایش کیفی سازمان مهم ترین مزیت اجرای استاندارد ایزو 9000 است، این استاندارد بر مبنای اصول مدیریت کیفی بنا شده که در صورت رعایت آن می توان تا مقادیر زیادی در روند سرمایه گذاری سازمان، رقابت با دیگر سازمان ها ، برخورداری از سهم بازار و... به موفقیت رسید.
خانواده ایزو 9000 عبارتند از:
• ایزو 9000: سیستم های مدیریت کیفیت - واژگان
• ایزو 9001: سیستم های مدیریت کیفیت - مورد نیاز
• ایزو 9004: سیستم های مدیریت کیفیت - راهنمایی برای بهبود
ایزو 9000 خانواده استاندارد است و یک سیستم مدیریت کیفیت را توصیف می کند و ایزو 9001 نیز حاوی الزامات آن سیستم مدیریت کیفیت می باشد. عموما شرکت ها برای اخذ گواهینامه ایزو ISO 9001 اقدام می کنند، الزامات و مستندات بسیار مهم و مفید این استاندارد می تواند نقش مهمی در توسعه و بهبود سیستم های مدیریت کیفیت سازمان ها باشند.
در حقیقت این استاندارد قادر به کنترل کیفی و سیستماتیک کیفیت در سر تا سر سازمان است، بعد از اخذ گواهینامه ایزو 9001 سازمان موظف به تولید محصولاتی با بیشترین میزان ثبات در کیفیت بوده که اصلی ترین دلیل برای اخذ ایزو 9001 همین موضوع است.
در گذشته استانداردهای ISO 9002 و ISO 9003 نیز وجود داشت، اما هنگامی که نسخه 2000 این خانواده منتشر شد، این استانداردها منسوخ شدند و شرکت ها دیگر نمی توانند اقدام به اخذ ایزو 9002 یا ایزو 9003 نمایند. تفاوت های ظریفی بین ISO 9000 و ISO 9001 وجود دارد که در ادامه برایتان به تفصیل شرح خواهیم داد. اکثر شرکت ها برای اخذ ایزو 9001 داوطلب می شوند که این موضوع به دلیل مزایای زیاد این ایزو است. در این مورد، ایزو 9001 تنها الزامات را توصیف می کند، در حالی که ایزو 9000 واژگان را توصیف می کند و ایزو 9004 دستورالعمل هایی را برای بهبود توصیف می کند.
✔ در اختیار داشتن کلیه مراحل و روندهای مهم و مورد نیاز یک سازمان جهت پیشرفت
✔ ایجاد کنترل بر روی کارآمدی وظایف و در صورت نیاز اصلاح آنها
✔ نکات منفی و مشکلات سازمان را دریافت و با اتخاذ تصمیمات صحیح مبنتی بر سازمان به حل آن ها می پردازد.
✔ پس از انجام تصمیمات اصلاحی، درباره صحیح بودن روند بررسی لازم را به عمل می آورد.
✔ بهبود دائمی شرایط تولید محصولات توسط سازمان.
هر شرکت باید شناسایی و تجزیه و تحلیل عدم انطباق ها را انجام دهد، این تجزیه و تحلیل عدم انطباق ها به کارکنان اطلاع رسانی می کند آنچه که آنها باید برای رسیدن به استاندارد های ISO 9001 انجام دهند، چه میزان با عملکردشان مغایرت دارد. هنگامی که شرکت ها عدم انطباق های بین فرایند های موجود و فرایند های سازمان را شناسایی می کنند، آنها می توانند راحت تر در مسیر بهبود قرار گیرند که در نهایت در مسیر موفقیت مالی قرار گیرند .بنابراین اخذ گواهینامه ایزو 9001 یکی از مهم ترین عوامل رسیدن به موفقیت سازمان ها محسوب می شود.
درک تفاوت بین ایزو ۹۰۰۰ و ایزو ۹۰۰۱ هنگام بررسی استانداردهای مدیریت کیفیت برای سازمان شما بسیار مهم است، در جدول زیر این تفاوت ها با هم مقایسه شده اند:
| استاندارد | ایزو ۹۰۰۰ | ایزو ۹۰۰۱ |
| نوع | خانواده استانداردها شامل مجموعه ای از دستورالعمل، اصول و اصطلاحات مدیریت کیفیت | استاندارد خاص در خانواده ایزو ۹۰۰۰، با تمرکز بر الزامات اجرای سیستم مدیریت کیفیت (QMS) |
| هدف | پایه و اساس، ارائه مفاهیم و اصول اساسی مربوط به مدیریت کیفیت | فراهم کردن چارچوبی که سازمانها برای ایجاد و حفظ شیوه های مؤثر مدیریت کیفیت از آن پیروی کنند. |
| تمرکز | تمرکز ایزو 9000 بر اصول و اصطلاحات کلی است و مروری بر مفاهیم مربوط به مدیریت کیفیت ارائه میدهد. | تأکید ویژه ای بر تعریف فرآیند، رویه و الزاماتی دارد که سازمان برای برآوردن انتظارات مشتری و بهبود مستمر باید انجام دهند. |
| کاربرد | نقطه شروع ای برای سازمانهایی که به دنبال درک مفاهیم مدیریت کیفیت قبل از دنبال کردن استانداردهای خاص (QMS) هستند. | الزامات دقیقی را که یک سازمان باید برای دستیابی به گواهینامه ایزو 9001 رعایت کند، ارائه میدهد. |
| گواهینامه | این استاندارد برای صدور گواهینامه نیست. | این استاندارد مبنای دستیابی به گواهینامه ایزو 9001 است. |
جهت توضیحات بیشتر در خصوص شرایط و اخذ گواهینامه های ایزو، می توانید از مشاوره ایزو مجموعه QAL کمک بگیرید.